رستاخیز صنعت مد در ایران: فرصتی برای نشاط اقتصادی و شکوفایی هنری

یادداشت سردبیر- در سپهر زیست اجتماعی هر کشوری، «مد» تنها آراستگی ظاهری نیست؛ بلکه آینه‌ای است که نبض فرهنگی، خلاقیت‌های هنری و پویایی‌های اقتصادی یک جامعه را بازتاب می‌دهد. با این حال، سال‌هاست که در ایران، صنعت مد در میان دیوارهایی از تردید و محدودیت محصور شده است.

به گزارش پایگاه خبری صنعت مد، اکنون که سایه سنگین تهدیدات جنگ و فشارهای اقتصادی بر پیکره‌ بازار سایه افکنده و شوک‌های فرهنگی، جامعه را به انزوا کشانده است، بازخوانی جایگاه «نمایش‌های زنده مد» به عنوان ابزاری برای احیای نشاط و رونق تولید، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

جنگ و بحران‌های امنیتی، بیش از آنکه ویرانی‌های فیزیکی به بار آورند، بر زیرساخت‌های روانی و اقتصادی جامعه ضربه می‌زنند. در چنین شرایطی، اقتصاد کشور دچار انقباض شده و قدرت خرید و روحیه عمومی آسیب می‌بیند. در واقع، در فقدان بازارهای پویا، صنایع خلاق مانند پوشاک و … که می‌توانند پیشران تحرک اقتصادی باشند، به حاشیه رانده می‌شوند.

متأسفانه، از سال ۱۳۹۵ با صدور دستورالعمل‌هایی که برگزاری نمایش‌های زنده مد را عملاً متوقف کامل کرد، یکی از قدرتمندترین ابزارهای بازاریابی و معرفی کالا از دست تولیدکنندگان گرفته شد (هر چند که این محدودیت‌ها از قبل نیز وجود داشت). این در حالی است که نمایش زنده، فراتر از یک نمایش بصری، پیوندی میان صنعتگر، هنرمند طراح و مصرف‌کننده است.

به واقع شوک‌های فرهنگی ناشی از محدودیت‌ها، بخش پنهانی از توانمندی‌های هنری مردم ما را در پستوهای تاریک ناامیدی مدفون کرده است. وقتی هنر طراحی و مدلینگ بومی‌سازی شده فرصت بروز نیابد، نه تنها نخبگان این رشته به مهاجرت سوق داده می‌شوند، بلکه ذائقه جامعه نیز به سمت الگوهای وارداتی بدون پشتوانه فرهنگی سوق می‌یابد.

ما نیازی به تقلید کورکورانه از نمایش‌های غربی نداریم. فرهنگ غنی ایران، با پشتوانه هنرهای سنتی، ادبیات و نقوش اصیل، بستری بی‌بدیل برای برگزاری نمایش‌های زنده مد با رعایت اصول و موازین اخلاقی و فرهنگی فراهم می‌کند.

جالب آنجاست که نگاهی به همسایگان عرب ما در منطقه، تفاوتی معنادار را نشان می‌دهد. در سال‌های اخیر، کشورهایی همچون عربستان سعودی، امارات و قطر با درک درست از «اقتصاد مد»، سرمایه‌گذاری‌های کلانی برای برگزاری نمایش‌های زنده پوشاک، طلا و جواهر و حتی خودرو و موتورسیکلت انجام داده‌اند.

آن‌ها با بومی‌سازی این صنعت و تلفیق مدرنیته با ارزش‌های بومی خود، نه تنها توانسته‌اند گردشگران بسیاری را جذب کنند؛ بلکه بازاری پرشور و نشاط برای برندهای داخلی و بین‌المللی ایجاد کرده‌اند. حال سوال این است که چرا ما با تمدنی چند هزار ساله و طراحانی خلاق، باید از این فرصت بازاریابی غفلت کنیم؟

نمایش‌های زنده مد، اگر با مدیریت صحیح و در چارچوبی بومی طراحی شوند، می‌توانند به «روح‌بخشی» به بازار منجر شوند. تصور کنید نمایشگاهی که در آن طراح لباس، هنرمند طلا و جواهر، و صنعتگر خودرو، دستاوردهای خود را در ترکیبی هنرمندانه در معرض دید می‌گذارند. این کار نه تنها به تولیدکننده اعتماد به نفس می‌بخشد، بلکه نشاط را به لایه‌های اجتماعی تزریق کرده و فرصتی برای ظهور استعدادهای جوان فراهم می‌آورد.

اکنون نیز به نظر می‌رسد که زمان آن فرا رسیده است، با نگاهی واقع‌بینانه و مبتنی بر مقتضیات روز، تجدیدنظری اساسی در سیاست‌های حوزه مد صورت پذیرد. گذار از نگاه «تابوگونه» به نمایش‌های زنده و جایگزینی آن با نگاه «فرصت‌محور»، می‌تواند مسیر را برای رشد صنایع کوچک و متوسط هموار سازد.

ما می‌توانیم با تکیه بر هنرمندی‌های پنهان‌شده در دل جامعه، نمایش‌هایی برگزار کنیم که هم شأن فرهنگی کشور را حفظ کند و هم موتور محرکه‌ اقتصاد هنر باشد. شاید این رستاخیز مد، کلیدی باشد برای بازگشت رنگ و امید به بازار ایران در دوران پساجنگ.

سردبیر- دکتر فرهاد امیرخانی، روزنامه‌نگار